Kεφάλαιο 41

Συνοψίζοντας, λοιπόν λέω ότι και η πόλη μας

σε όλες τις εκδηλώσεις της είναι σχολείο της Ελλάδας

Tο πολίτευμα,

η φιλοκαλία, 

η ελευθερία,

οι πνευματικές αναζητήσεις,

η ψυχαγωγία,

η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά

το εμπόριο,

η στρατιωτική ισχύς, 

      καθιστούν την Αθήνα παιδευτικό πρότυπο

και (μου φαίνεται) ότι ο καθένας πολίτης από μας μπορεί να παρουσιάζει ο ίδιος τον εαυτό του αυτοδύναμο σε πάρα πολλές δραστηριότητες με την πιο μεγάλη χάρη και επιδεξιότητα. 

Η πολιτεία με τους θεσμούς της διαπλάθει τον πολίτη -

Ο πολίτης στηρίζει και διαμορφώνει την πολιτεία

Και ότι αυτά εδώ δεν είναι κομπορρημοσύνη για την περίσταση αλλά πραγματική αλήθεια, φανερώνει η ίδια η δύναμη της πόλης, που την αποκτήσαμε με αυτούς τους τρόπους ζωής. 

Γιατί μόνη από τις τωρινές πόλεις βγαίνει από τη δοκιμασία ανώτερη από τη φήμη της

και μόνη ούτε τον εχθρό,όταν της επιτεθεί, δίνει το δικαίωμα να αγανακτήσει, από τι ανάξιους εχθρούς νικιέται,

ούτε στους υπηκόους (δίνει το δικαίωμα) να κατηγορήσουν, 

γιατί τάχα κυβερνιούνται από ανάξιους. 

Και επειδή παρουσιάσαμε τη δύναμή μας  με μεγάλες αποδείξεις και βέβαια όχι χωρίς μάρτυρες  και από τους σύγχρονούς μας  και από τους μεταγενεστέρους θα θαυμαζόμαστε. 

χωρίς να χρειαζόμαστε καθόλου ούτε έναν Όμηρο, για να μας επαινέσει, ούτε κάποιον άλλο, που με τα λόγια του θα δώσει πρόσκαιρη χαρά, την ιδέα όμως που θα σχηματιστεί για τα έργα μας 

η αλήθεια θα τη μειώσει, 

αλλά επειδή αναγκάσαμε κάθε θάλασσα και στεριά να γίνει προσιτή στην τόλμη μας και επειδή στήσαμε μαζί σε όλα τα μέρη ακατάλυτα μνημεία για τις συμφορές και τις νίκες μας.

Για μια τέτοια, λοιπόν, πόλη και αυτοί εδώ, επειδή έκριναν καθήκον τους να μην τη στερηθούν, πολεμώντας γενναία σκοτώθηκαν, 

και είναι φυσικό ο καθένας απ’ όσους μένουν στη ζωή να είναι πρόθυμος να μοχθεί για χάρη της.