Nawożenie, siew i odmiany rzepaku

Rzepak ma duże wymagania pokarmowe. Dla wydania plonu 4 t nasion z 1 ha rzepak musi pobrać z gleby i z nawozów ok. 240 kg azotu, ponad 280 kg potasu i 100kg fosforu. Duże są również potrzeby rzepaku w stosunku do wapnia, siarki i boru. Odpowiednie zaopatrzenie roślin w siarkę poprawia wykorzystanie azotu, a tym samym efektywność nawożenia. Część z pobranej ilości składników powraca do gleby ok. 30 - 40% pobranej ilości fosforu i azotu oraz 80- 90% pobranej ilości potasu i wapnia. Między innymi z tego względu rzepak jest uważany za bardzo dobry przedplon dla większości roślin. Nawożenie obornikiem nie jest konieczne, lecz wskazane w słabszych stanowiskach, np po zbożach, na glebach o gorszej strukturze w dawce 20- 40 t/ha.

Aby zapewnić roślinom osiągnięcie odpowiedniej fazy rozwojowej przed zimą oraz ich właściwe odżywienie w warunkach, gdy przewidujemy niedobór azotu, zalecane jest nawożenie tym składnikiem w ilości 30- 60 kg N/ha. Wiosną stosuje się pozostałą część dawki azotu (100- 160kg N/ha) Ilość tą trzeba podzielić na dwie części, przy czym pierwszą część liczącą 1/2 do 2/3 stosuje się przed rozpoczęciem wegetacji, w formie saletry amonowej lub mocznika; pozostałą część należy zastosować w stadium pąkowania. Można zastosować azot dolistnie w formie roztworu mocznika i ewentualnie połączyć zabieg z zabiegiem zwalczania szkodników i chorób. Trzeba sprawdzić, czy nie ma przeciwskazań producenta pestycydów do takiego łączenia zabiegów. Nawożenie Pi K stosujemy przedsiewnie i zależy od zasobności gleby w ten składnik.

a) optymalny termin siewu rzepaku przypada na okres między 5 a 25.08.Wszędzie powinien trwać nie dłużej niż 5 dni. Należy pamiętać że zbyt wczesny, jak i zbyt opóźniony siew może spowodować gorsze zimowanie roślin.

b) ilość wysiewu powinna zapewnić obsadę ok.100 roślinna 1m2. Na dobrze uprawianych glebach o wysokiej kulturze wystarczy wysiać 4-4,5 kg nasion /ha co zapewni obsadę 80- 90 roślin /m2 jesienią i 60- 70 roślin przed zbiorem

c) rozstawa rzędów siejemy najczęściej w rozstawie 20-25 cm. Stosowanie szerokich rzędów (30-40 cm) jest uzasadnione tylko w przypadku planowanego mechanicznego zwalczania chwastów w międzyrzędziach.

d) głębokość siewu 1,5-3cm

Obecnie w Polsce zarejestrowanych jest 153 odmiany rzepaku. Wszystkie należą do grupy 00, czyli podwójnie ulepszonych dwuzerowych bądź bezerukowych i niskoglukozylanowych. Są to odmiany, w których na drodze hodowli znacząco obniżono w nasionach zawartość związków szkodliwych - kwasu erukowego i glukozynolanów. Od 1995 r w Europie uprawia się tylko odmiany dwuzerowe odmiany rzepaku. Postęp hodowlany umożliwia dalsze zwiększanie produktywności nowych odmian. W ostatnich latach zaczęto wprowadzać do uprawy odmiany mieszańcowe. rzepaku, w których wykorzystuje się efekt heterozji, czyli wybujałości mieszańców. W krajowym Rejestrze obok odmian tradycyjnych ( populacyjnych)znajdują się polskie i zagraniczne odmiany mieszańcowe. Wśród odmian mieszańcowych wyróżniamy:

Odmiany mieszańcowe zrestorowane ( mieszańce zrestorowane) Nasiona do siewu ( handlowe) stanowią pokolenie F1. Rośliny są zapylane własnym pyłkiem lub roślin sąsiednich w łanie.

Odmiany mieszańcowe mieszane (mieszańce mieszane).Każda handlowa partia nasion składa się z mieszańców F1, lecz tylko część (ok. 30 %)z nich produkuje pyłek, a część (ok. 70%) jest męskosterylna.

Odmiany mieszańcowe złożone (mieszańce złożone). Większość partii ( najczęściej 70%) to nasiona pokolenia męskosterylnych mieszańców F1, a pozostałe 30% partii to nasiona tzw. zapylaczy. Mieszance jako męskosterylne nie wytwarzają pyłku i mogą być zapylone tylko pyłkiem zapylaczy .Pyłek z roślin zapylaczy zapyla rośliny zapylaczy oraz rośliny mieszańcowe, które dzięki temu wydają plon wykazujący efekt heterozji. Zjawisko heterozji, które przejawia się bujnością, wigorem, polega na tym, że mieszaniec „dziecko” wyda większy plon w pierwszym pokoleniu (pierwszym roku uprawy) niż jego rodzice. Ponieważ efekt heterozji w drugim pokoleniu maleje, niewskazane jest użycie nasion do siewu z takiego zbioru w roku następnym.