Τόνοι, Ημιτόνια & σημεία αλλοίωσης

Παίζοντας σε κάποιο όργανο τη σειρά των νοτών από ΝΤΟ σε ΝΤΟ, θα διαπιστώσουμε πως ανάμεσα σε κάποιες νότες, υπάρχουν κάποιες ενδιάμεσες θέσεις, ανάλογα με το όργανο (στο πιάνο υπάρχουν για παράδειγμα μαύρα πλήκτρα) που μας δινουν ενδιάμεσους ήχους.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:

Το μαύρο πλήκτρο ανάμεσα στο ΝΤΟ και το ΡΕ μας δίνει έναν ήχο που το τονικό του ύψος είναι ανάμεσα στο ΝΤΟ και το ΡΕ.

Παρατηρούμε όμως πως ανάμεσα στις νότες ΜΙ - ΦΑ και ΣΙ - ΝΤΟ δεν υπάρχουν μαύρα πλήκτρα. Αυτό συμβαίνει γιατί η ηχητική απόσταση ανάμεσα στο ΜΙ - ΦΑ και το ΣΙ - ΝΤΟ είναι εξ αρχής μικρή και δεν μπορεί να χωριστεί στα δύο, όπως συμβαίνει με τις αποστάσεις μεταξύ των υπολοίπων γειτονικών νοτών.

Μπορούμε να πούμε πως η απόσταση ανάμεσα σε δύο νότες που δύναται να χωριστεί σε δύο ίσα μέρη λέγεται ΤΟΝΟΣ, ενώ η απόσταση μεταξύ των νοτών που είναι μικρή λέγεται ΗΜΙΤΟΝΙΟ.

Συνεπώς ένας ΤΟΝΟΣ έχει δύο ΗΜΙΤΟΝΙΑ ή αλλιώς ένα ΗΜΙΤΟΝΙΟ είναι το μισό του ΤΟΝΟΥ.

Για να δημιουργηθούν τα ΗΜΙΤΟΝΙΑ, να χωριστεί δηλαδή ο ΤΟΝΟΣ σε δύο ίσα μέρη χρησιμοποιούμε τα σημεία αλλοίωσης, τη ΔΙΕΣΗ και την ΥΦΕΣΗ.

Συμπερασματικά, επειδή οι αποστάσεις μεταξύ των νοτών ΜΙ-ΦΑ και ΣΙ-ΝΤΟ είναι εκ φύσεως μικρές, για αυτό και τα διαστήματα αυτά λέγονται ΦΥΣΙΚΑ ΗΜΙΤΟΝΙΑ.

Αλλοίωση ονομάζεται το σύμβολο εκείνο που χρησιμοποιούμε για να οξύνουμε ή να βαρύνουμε το τονικό ύψος ενός φθόγγου.

Τα σημεία αυτά είναι απλά και διπλά.

Απλά σημεία αλλοίωσης:

α) H δίεση (#) που ανεβάζει (οξύνει)  τον φθόγγο  κατά ένα ημιτόνιο.

β) Η ύφεση (b) που κατεβάζει (βαρύνει) τον φθόγγο κατά ένα ημιτόνιο.

γ) Η αναίρεση (♮) που επαναφέρει έναν αλλοιωμένο φθόγγο στο φυσικό του ύψος.

Διπλά σημεία αλλοίωσης

α) H διπλή δίεση (x) που ανεβάζει (οξύνει)  τον φθόγγο  κατά ένα τόνο (2 ημιτόνια)

β) Η διπλή ύφεση (bb) που κατεβάζει (βαρύνει) τον φθόγγο κατά ένα τόνο (2 ημιτόνια)

γ) Η διπλή αναίρεση (♮♮) που επαναφέρει έναν αλλοιωμένο φθόγγο με διπλή δίεση ή διπλή ύφεση στο φυσικό του ύψος.

Τα σημεία αλλοίωσης γράφονται αριστερά του φθόγγου αλλά διαβάζονται πάντοτε ανάποδα.

Π.χ.: Μπορεί να γραφτεί η δίεση πριν τη νότα ΝΤΟ αλλά όλο μαζί το διαβάζουμε ΝΤΟ δίεση.