Rzepak -wymagania klimatyczno - glebowe, stanowisko

Rzepak jest wrażliwy na niekorzystne warunki klimatyczne. Znaczącą wadą tego gatunku jest mała zimotrwałość. Większość odmian ulega uszkodzeniu podczas zimy bez okrywy śnieżnej już przy temperaturze -12 °C. Dlatego jego uprawa obarczona jest sporym ryzykiem. Rzepak jest bardziej odporny niż jęczmień ozimy a mniej niż pszenica ozima i żyto. Jest on szczególnie wrażliwy na niskie temperatury na przedwiośniu, gdy czasowy wzrost temperatury powoduje rozhartowanie roślin. W tym okresie nawet kilkustopniowe mrozy, które trwają przez kilka dni, mogą powodować wypadanie roślin z łanu, najczęściej gdy towarzyszy im silny wiatr. Następuje wówczas wysuszenie roślin przez mroźne wiatry, tzw. wysmolenie roślin. Natomiast rośliny zahartowane jesienią są w stanie wytrzymać -20°C.

Szczególnie, gdy przykryte są warstwą śniegu, przy czym gruba warstwa śniegu, (powyżej 10 cm), która zalega na glebie niezamarzniętej, utrudnia dostęp powietrza do liści i może być przyczyną wyprzenia i gnicia roślin. Poza tym niekorzystne są częste ruchy górnej warstwy gleby w wyniku jej przemiennego zamarzania i odmarzania, które mogą prowadzić do uszkodzenia korzeni, a nawet wysadzenia roślin z gleby, tzw. wypieranie roślin. Za optymalna ilość opadów dla rzepaku ozimego uznaje się ich roczną sumę w granicach 600- 700 mm. Dobre uwilgotnienie gleby w fazie kiełkowania i wschodów decyduje o równomiernym rozwoju roślin w okresie jesiennym.

Niedobór wody w okresie kwitnienia skutkuje przede wszystkim opadaniem łuszczyn i niską MTN (masa 1000 nasion).W czasie wegetacji rzepak potrzebuje 1550 - 1700°C. Umiarkowane temperatury w okresie kwitnienia i dojrzewania dodatnio wpływają na plon nasion, jak również na zawartość tłuszczu. Natomiast wysokie temperatury pod koniec okresu wegetacji powodują wzrost zawartości białka, a zmniejszenie zawartości tłuszczu w nasionach. Rzepak ozimy jest roślina dnia długiego

Rzepak ozimy wymaga gleb żyznych, o przepuszczalnym podłożu, zasobnych w próchnicę i składniki pokarmowe, o pH powyżej 6, w dobrej kulturze oraz z uregulowanymi stosunkami wodno - powietrznymi. Najodpowiedniejsze są gleby należące do kompleksów pszennego bardzo dobrego i dobrego oraz żytniego bardzo dobrego.

Najlepszymi przedplonami rzepaku ozimego są rośliny, które wcześnie schodzą z pola i pozostawiają po sobie czystą i żyzna glebę. Warunek ten spełniają przede wszystkim wczesne odmiany grochu, a także koniczyna czerwona, mieszanki koniczyn z trawami lucerna zaorana po zbiorze I pokosu. Rzepak uprawia się przede wszystkim po zbożach (jęczmieniu, pszenicy, pszenżycie).Najmniej korzystna jest uprawa rzepaku po pszenicy jarej, owsie, życie. Dwa pierwsze zboża schodzą bardzo późno z pola. Natomiast owies i żyto zazwyczaj uprawiane są na glebach lekkich i bardzo lekkich. Rzepak przez krótki okres w miarę dobrze znosi uprawę w monokulturze. Jednak taka uprawa przyczynia się do zwiększonego występowania w polu: szkodników, chorób, chwastów.

Rzepak jest dobrym przedplonem dla roślin następczych. Rzepak jest rośliną fitosanitarną oczyszcza płodozmiany zbożowe z chorób podsuszkowych. Po za tym dobrze drenuje profil glebowy, a stan jego systemu korzeniowego jest wskaźnikiem struktury gleby. Jako roślina głęboko korzeniąca się może również uruchamiać rezerwy składników pokarmowych z głębszych poziomów profilu glebowego i udostępniać je płycej korzeniącym się zbożom. Największym problemem w stanowiskach po rzepaku są jego samosiewy, które mogą pojawiać się kilka lat po siewie.

Po zbożach i motylkowych zebranych początek lipca wykonuje się podorywkę z bronowaniem lub wałem kolczatką. Następnie na 3 tygodnie przed siewem należy wykonać orkę siewną na głębokość 20 cm. Opóźniona orka siewna wymaga zagregatowania pługa z wałem Campbella. Przed siewem glebę doprawia się przy użyciu brony lub agregatu do uprawy przedsiewnej (kultywator + wał strunowy). Powierzchnia roli przed siewem musi być starannie wyrównana, a miąższość wierzchniej spulchnionej warstwy roli nie powinna przekraczać 5 cm, gdyż rzepak sieje się płytko.