Bądź uczciwy - przestrzeganie prawa w świecie informatyki

Czy wiesz, skąd się biorą te materiały?

Kto je tworzy?

Kto publikuje?

Czy robi to za darmo, czy dostaje wynagrodzenie, a może otrzymuje tantiemy?

To ważne informacje w kontekście uczciwości w sieci.

Co jest legalne a co nie?

Co jest dopuszczalne a czego nie należy tolerować?

Nie trzeba być hakerem lub oszustem internetowym,

by złamać prawo.

Często niestety robi się to nieświadomie, ale nieznajomość prawa nie zwalnia z odpowiedzialności.

Polskie prawo pozwala na pobieranie utworów opublikowanych w sieci na własny użytek.

Przestępstwem jest UDOSTĘPNIANIE treści chronionych prawem.

Trzeba jednak wiedzieć, że pobieranie plików z niektórych stron jest równoznaczne z ich udostępnianiem.

Możemy więc nieświadomie stać się przestępcami.

Każde pobranie, zainstalowanie lub użycie programu bez zgody właściciela praw jest przestępstwem.

To taka sama kradzież jak wyniesienie pudełka z grą ze sklepu bez zapłaty.

Z pewnością dokonał kradzieży czyjejś pracy.

Ponieważ podpisał ją własnym nazwiskiem popełnił też plagiat.

to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze,

ustalony w jakiejkolwiek postaci,

niezależnie od wartości przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

Można wykonać kopię pojedynczych, legalnie rozpowszechnionych egzemplarzy utworu lub jego fragmentów na użytek własny i osób najbliższych.

Można np. wykonać, do własnego użytku, kopię płyty CD z podręcznika, aby z niej korzystać na domowym komputerze.

Kopię można też pożyczyć lub dać ale tylko rodzinie i znajomym.

Nie można ich sprzedawać ani na tym zarabiać.

Można zacytować w wypracowaniu szkolnym lub w publikacji internetowej FRAGMENT cudzego utworu ale trzeba podać autora i tytuł cytowanego utworu; w przypadku utworu rozpowszechnionego w Internecie – adres URL strony źródłowej.

umożliwia korzystanie z utworu (z dowolnego źródła) bez zgody autora i bezpłatnie, jeśli odbywa się to w ramach lekcji lub zajęć szkolnych.

Utwór można legalnie kopiować, modyfikować i rozpowszechniać, ale wyłącznie w grupie nauczycieli i uczniów.

Autor ma prawo ustalić zasady korzystania z utworu.

Pomagają w tym licencje, które określają , czy osoba wykorzystująca może na nim zarabiać, czy może utwór zmienić i na jakich zasadach może go udostępnić.

Jedną z najpopularniejszych licencji jest Creative Commons

Są to zasoby, z których możesz korzystać bez ograniczeń, bo prawa majątkowe do twórczości wygasły, ponieważ minęło 70 lat od śmierci ich twórców, ewentualnie minęło 70 lat od pierwszego rozpowszechnienia utworu, jeśli twórca nie jest znany lub autorskie prawa majątkowe przysługują innej osobie niż twórca.
Pamiętaj jednak, że musisz podawać autora i tytuł utworu, jeśli są znani, oraz szanować prawa osobiste twórcy, takie jak prawo do nienaruszalności treści i formy utworu.

​Symbol domeny publicznej Źródło: Sławomir Szaruga, licencja: CC BY 3.0.

​Najważniejszym elementem prawa autorskiego jest możliwość nieodpłatnego korzystania z utworów w określonych sytuacjach, tzw. dozwolony użytek. Przykładowo, zakazane jest wykorzystanie utworu w celach zarobkowych, ale możesz sam lub w towarzystwie członków rodziny i bliskich znajomych:
- pobrać plik z muzyką ze strony WWW,
- pożyczyć książkę znajomemu,
- zrobić kserokopię książki,
- wykonać kopię płyty CD,
- odtwarzać muzykę na imprezie urodzinowej,
- obejrzeć legalnie zdobyty film,
- przeglądać zawartość stron WWW.